Belangrijk nieuws jaren 30

1930

  • De eerste Wereldkampioenschappen voetbal worden gehouden in Uruguay. Er doen 13 landen mee. Het gastland wint het toernooi door Argentinie met 4-2 te verslaan.

1931

  • Een voorlopig einde van de monarchie in Spanje Koning Alfons XIII gaat in ballingschap naar Parijs. De nieuwe president wordt Alcala Zamora.
  • De eerste televisie-uitzending in Nederland vanuit de Amsterdamse Diamantbeurs. Het gaat om een experimentele uitzending.
  • De eerste vergadering van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) vindt plaats in Utrecht. Tijdens de Tweede Wereldoorlog staat de NSB aan de kant van de Duitsers.

1932

  • Japan rukt op in China. Soldaten bereiken de Chinese Muur. Ook landen Japanse troepen in Shanghai. Een paar maanden later beginnen de vredesonderhandelingen.
  • De Afsluitdijk is af. De aanleg heeft ruim 11 jaar geduurd. De dijk is 32,5 kilometer lang en verbindt Noord-Holland met Friesland. De dijk moet vooral overstromingen voorkomen.
  • Het Wilhelmus wordt officieel het Nederlandse volkslied. Tot die tijd was de status van het Wilhelmus niet duidelijk. Het lied uit de 16e eeuw werd al sinds 1853 regelmatig gezongen.

1933

  • In Duitsland wordt Adolf Hitler benoemd tot Rijkskanselier. In het zelfde jaar vinden de eerste acties tegen joden plaats. Vooraanstaande joden wordt gevraagd ontslag te nemen.
  • De zwakbegaafde Nederlander Marinus van der Lubbe steekt de Rijksdag in Berlijn in brand. In het Rijksdagbrandproces wordt hij schuldig bevonden. Hij krijgt de doodstraf.
  • Er komt een nota over optreden bij eventuele rellen. Burgemeesters kunnen bij ernstige ongeregeldheden de hulp van het Rijk inroepen. Wel moeten preventiemaatregelen zijn genomen.

1934

  • De Joegoslavische koning Alexander I wordt tijdens een staatsbezoek in Frankrijk vermoord. Een dag later wordt koning Peter II, de zoonvan Alexander, benoemd.
  • De eerste Nederlandse geluidsfilm gaat in premiere. Het gaat om de verfilmde versie van de Jordaanmusical ‘De Jantjes’. De Nederlandse speelfilm maakt een ongekende bloei door.
  • De steun aan werklozen wordt door de regering-Colijn verlaagd. Het oproer dat hierna in Amsterdam ontstaat, wordt hard neergeslagen. Bij het Jordaan-oproer vallen zes doden en 47 gewonden.
  • Het Algemeen Nederlands Persbureau (ANP) wordt opgericht. Het verzorgt een onafhankelijke berichtgeving aan de Nederlandse media.

1935

  • Meer dan 300 Nederlandse ijsverkopers protesteren tegen de concurrentie van hun Italiaanse collega’s. Ze willen dat de regering de Italianen weigert, maar dat gebeurt niet.
  • Max Euwe wordt de eerste en tot nu toe enige Nederlandse wereldkampioen schaken. Hij stoot de Rus Aljechin van zijn troon. Euwe is de vijfde wereldkampioen in de geschiedenis.

1936

  • Een burgeroorlog breekt uit in Spanje. Generaal Franco leidt met succes een opstand tegen de linkse regering. Later dat jaar wordt Franco tot staatshoofd van Spanje uitgeroepen.
  • Minister Oud vindt homo’s niet geschikt als topambtenaar. Dat zei hij naar aanleiding van beschuldigingen tegen topambtenaar Fruin, die zich vergrepen zou hebben aan een jongen.

1937

  • Stalinistische zuiveringen in de Sovjet-Unie. Tegenstanders van Sovjetleider Stalin worden zonder pardon vermoord. De zuiveringen vinden plaats in alle lagen van de bevolking.
  • Prinses Juliana en prins Bernard von Lippe-Biesterfeld trouwen op 7 januari in Den Haag. Ter gelegenheid hiervan laat de regering gevangenen vrij.
  • De eerste echte televisie uitzending vindt plaats in Groot-Brittannie. Onderwerp van de uitzending is de inhuldiging van koning George VI. Er waren een paar duizend kijkers.
  • Met een wedstrijd tegen Beerschot wordt het Feyenoord-stadion officieel geopend. Er kunnen 65.000 mensen in het stadion, dat later in de volksmond De Kuip wordt genoemd.

1938

  • Duitse troepen bezetten op bevel van Adolf Hitler Oostenrijk. Dezelfde dag nog wordt daar een nationaalsocialistische regering benoemd, met aan het hoofd Arthur Seys-Inquart.
  • Op 31 januari krijgt prinses Juliana op Paleis Soestdijk haar eerste dochter. Ze krijgt de namen Beatrix  Wilhelmina Armgard. De schooljeugd krijgt een dag vrij.
  • Tijdens de Kristalnacht worden in heel Duitsland acties uitgevoerd tegen joden. 100 Synagogen en 7500 joodse bedrijven worden verwoest. 35.000 Joden worden naar kampen afgevoerd.
  • Er is veel kritiek op het asielbeleid van de regering. Sinds de Kristalnacht willen Duitse joden naar Nederland. Veel joden worden geweigerd omdat ze de juiste papieren missen.

1939

  • Duitsland valt Polen binnen. Groot-Brittannie en Frankrijk eisen dat Duitsland zich terugtrekt. Dat gebeurt niet, en de landen verklaren Duitsland de oorlog.
  • De Zwitserse chemicus Muller ontdekt dat de pesticide DDT heel effectief werkt tegen luizen en vliegen, de dragers van besmettelijke ziekten als typhus, malaria en gele koorts.